Bài học từ cây cà phê chè ở Sơn La

Truong Hanh        
Nhờ những bước đi vững chắc, cây cà phê chè đang ngày càng khẳng định là cây trồng có vị thế số một của nhiều địa phương tỉnh Sơn La. Thực tế này cho thấy, phát triển một loại cây trồng nào, việc quy hoạch và vạch ra chiến lược phát triển rõ ràng có vai trò quyết định cơ bản tới thắng hay bại.
Facebook Twitter


Đi tù vì... cây cà phê chè
Ông Phạm Văn Khánh, người có thâm niên 24 năm đảm nhiệm chức vụ chủ tịch UBND xã Chiềng Ban - nơi tập trung vựa cà phê lớn nhất tỉnh Sơn La ví von rằng, câu chuyện về cây cà phê chè ở Chiềng Ban chẳng khác gì một tiểu thuyết với nhiều thăng trầm đau đớn, nhưng kết thúc cũng rất có hậu. Nhìn vào những cơ ngơi hoành tráng mà cây cà phê chè tạo ra ở Chiềng Ban bây giờ, ít ai ngờ rằng đã có một thời, cây cà phê từng mang lại sự thất bại đắng cay cho người dân nơi đây. Sự thất bại, theo cách nói của ông Khánh thì đó là kết quả của sự vội vàng, thiếu định hướng quy hoạch và ấu trĩ về tư duy SX.

Cà phê chè đã tạo được bước đi vững chắc tại Sơn La nhờ có định hướng và quy hoạch rõ ràng



Khoảng những năm 1997 - 1998, tỉnh Sơn La từng đưa ra một kế hoạch hoành tráng khi giao cho một DN nông nghiệp nhà nước là Cty chè - cà phê – cây ăn quả Sơn La nhiệm vụ mở rộng ồ ạt cây cà phê chè tại huyện Mai Sơn. Chỉ trong một thời gian ngắn, hàng nghìn hecta cà phê chè đã được mở rộng ồ ạt tại các địa phương của huyện Mai Sơn không theo một quy hoạch nào.
Nông dân miền núi, vốn chỉ quen trồng ngô, trồng sắn bỗng nhiên lại phải trồng một loại cây trồng khó tính mà họ vốn chẳng biết gì về kỹ thuật. Kèm theo đó, cơ chế DN cung cấp toàn bộ giống, phân bón, vật tư để nông dân SX, sau đó thu mua lại sản phẩm, nông dân gần như chẳng có trách nhiệm gì với cây cà phê.
Ông Hoàng Văn Chất (bản Củ II, xã Chiềng Ban) nhớ lại: Cà phê lúc đó như “cha chung không ai khóc”. Phân bón nhận từ Cty về, hộ nào thích thì vãi bừa ra vườn cà phê, ai không thích bón thì bán đi lấy tiền uống rượu. Cà phê trồng ra chẳng ai thèm chăm sóc, cỏ mọc um tùm, cũng chẳng ai biết tỉa chồi, cắt ngọn hay phòng trừ sâu bệnh thế nào nên hầu hết bị còi cọc, năng suất cao lắm chỉ 4 – 5 tấn quả tươi/hecta, chở lên tận Cty bán chỉ được 800 – 1.000 đ/kg. Hồi đó, gia đình ông Chất được vận động nên liều vay ngân hàng gần 50 triệu đồng trồng hơn 14 hecta cà phê.
Nhưng câu chuyện sau đó đúng là cười ra nước mắt. Mùa đông năm 1999, một đợt sương muối dày đặc kéo dài đã gần như xóa sạch toàn bộ diện tích cà phê ở Chiềng Ban cũng như các địa phương khác của Sơn La. Hơn 14 hecta cà phê chè 2 năm tuổi của ông Chất bị sương muối làm cháy trụi, số nợ lãi chồng lên tới hàng trăm triệu đồng. Sau mấy năm, số nợ đã bị đội lên gần cả tỷ đồng. Ông Chất trở thành con nợ lớn nhất ở xã Chiềng Ban.
Năm 2003, ông Chất đã phải ra tòa, chịu mức án 5 năm tù giam về tội lừa đảo, làm thất thoát tiền của Nhà nước, gây hậu quả nghiêm trọng. Đợt sương muối năm 1999, không chỉ xóa sổ hoàn toàn diện tích cà phê ở Sơn La, mà còn khiến bao người trồng cà phê ở Mai Sơn đau điếng vì nợ nần. Nhưng đó cũng là bài học lớn cho sự phát triển vội vàng, giúp nông dân và cả ngành nông nghiệp ở Sơn La tỉnh ngộ.
Đã có quy hoạch chi tiết
Sau đợt sương muối năm 1999, nhiều đơn vị khoa học, trong đó đặc biệt có Viện Khoa học kỹ thuật nông lâm nghiệp miền núi phía Bắc đã cử nhiều cán bộ trực tiếp lên Sơn La nghiên cứu kỹ về bản đồ sương muối cũng như lập lại điều tra về điều kiện thổ nhưỡng cho cây cà phê chè tại Sơn La. Qua đó, những khuyến cáo về quy hoạch phát triển theo từng tiểu vùng khí hậu phù hợp cho cây cà phê chè đã được đưa ra một cách căn cơ.
Hàng trăm lớp bồi dưỡng về kiến thức, kỹ thuật canh tác cà phê cũng đã được tỉnh Sơn La chú trọng bồi dưỡng cho nông dân tại các vùng có điều kiện phát triển cây cà phê theo định hướng. Từ năm 2005, cùng với sự khởi sắc của giá cà phê, cây cà phê chè đã dần hồi sinh và mở rộng trở lại. Dẫn chúng tôi tham quan đồi cà phê mêng mông với hơn 7 hecta, ông Cầm Văn Dua (bản Áng, xã Chiềng Ban) hồ hởi cho biết: Nhờ được tham gia tập huấn kỹ thuật bài bản nên cách trồng và chăm sóc cà phê bây giờ khác xưa một trời một vực. Từ phương pháp bón phân, tỉa cành, phòng sâu bệnh… chúng tôi đều đã được trang bị đầy đủ nhờ các chương trình tập huấn.
Từ khoảng năm 2005 trở lại đây, khi được biết điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng ở Chiềng Ban rất thích hợp cho cây cà phê chè, chúng tôi đã mở rộng diện tích theo từng bước chắc ăn, chứ không trồng mù mờ như trước. Với năng suất cà phê trung bình 10 tấn quả tươi/ha, năm nay, mặc dù giá cà phê có giảm đôi chút, nhưng chỉ cần với giá cà phê tươi trên 7 nghìn đồng/kg, thì nông dân đã thu lãi gấp nhiều lần trồng ngô, trồng sắn như trước đây.

Nhiều hộ dân khấm khá nhờ cây cà phê chè

Từ một xã nghèo, đến nay với khoảng hơn 1.000 hecta cây cà phê chè, Chiềng Ban đã trở thành một xã có thu nhập bình quân cao nhất nhì tỉnh Sơn La. Năm 2011, thu nhập từ cà phê của xã đã lên tới 130 tỉ đồng. Hộ gia đình ông Hoàng Văn Chất, từng phải đi tù vì cà phê, đến nay sau khi ra tù, nhờ bám trụ vững chắc với cây cà phê chè mà đã trở thành hộ giàu nhất nhì xã Chiềng Ban, với ngôi nhà 3 tầng khang trang.


Phân tích về những thành công từ thăng trầm của cây cà phê chè ở Mai Sơn, ông Trần Xuân Quang, Trưởng phòng NN-PTNT huyện Mai Sơn cho rằng, yếu tố quan trọng hàng đầu đó vẫn là định hướng quy hoạch và kỹ thuật. Bởi cà phê chè là cây trồng khó tính, không phải chỗ nào cũng trồng được.
Kỹ sư Nguyễn Quang Trung – Bộ môn nghiên cứu cà phê (Trung tâm Nghiên cứu và phát triển nông nghiệp Tây Bắc): “Nhiều địa phương ở Sơn La, đặc biệt là huyện Mai Sơn có điều kiện tự nhiên tuyệt vời để trồng cà phê chè như: độ cao trên 500m so với mực nước biển, nhiệt độ chênh lệch ngày – đêm trên 5 độ C, đất đỏ Feralit có độ dày trên 50cm, có một mùa đông khô kéo dài (cà phê chè không cần tưới nước như cà phê vối Tây Nguyên)… Từ khi hồ Thủy điện Sơn La hình thành, hiện tượng sương muối cũng giảm rõ rệt nên rất thuận lợi để trồng cà phê. Tuy nhiên, đặc điểm khí hậu theo từng tiểu vùng ở Sơn La cũng rất rõ rệt, nên quy hoạch cho cây cà phê chè cần phải cẩn trọng và kỹ càng, tránh sương muối”.
Rút kinh nghiệm từ bài học trước đây, đến nay, cùng với quy hoạch chung của toàn tỉnh, huyện Mai Sơn đã có quy hoạch chi tiết cho việc phát triển cây cà phê chè cho từng giai đoạn ngắn và tới năm 2020. Theo đó, căn cứ vào điều kiện của từng tiểu vùng khí hậu và đất đai đã được khảo sát điều tra kỹ, huyện Mai Sơn ra quy hoạch tới năm 2020, diện tích cà phê đạt khoảng 3.000 hecta, tại 8 xã trong huyện như Chiềng Ban, Chiềng Mung, Chiềng Chung… Những vùng có điều kiện đất đỏ Feralit có độ dày trên 50cm, không có ngập úng, không thường xuyên có sương muối thì mới quy hoạch. Việc phát triển phải đảm bảo liền vùng, được bố trí giao thông tiện cho thu mua và chế biến và tránh chồng lấn với cây trồng khác như ngô, mía…
Năm 2011, UBND tỉnh Sơn La cũng đã phê duyệt quy hoạch chi tiết cho cây cà phê trên địa bàn tỉnh. Theo đó đến năm 2020, nâng tổng diện tích cà phê toàn tỉnh lên khoảng 10.000 ha. Trong đó, diện tích cà phê hiện có được đưa vào quy hoạch 5.003 ha, và trồng mới 4.997 ha. Trước mắt giai đoạn 2011 – 2015 sẽ trồng mới 997 ha, tập trung ở huyện Mai Sơn, TP Sơn La, huyện Thuận Châu và mở rộng một phần chắc ăn tại huyện Sốp Cộp. Tỉnh này cũng đã có hàng loạt các chính sách và dự án cụ thể về giao thông, giống, tiêu thụ, vốn vay… với tổng số vốn giai đoạn 2011 – 2020 là hơn 2 nghìn tỉ đồng nhằm thúc đẩy cây cà phê theo định hướng quy hoạch.

Đăng bởi Truong Hanh

Đóng góp tin tức , bài viết vui lòng gửi mail về editor@nongthonviet.com
Follow us Google+.

Chủ Đề

'Striped Toga' @Achillea @Actinidia @Ageratum @Akebia @Alangium @Alchemilla @Apiaceae @Apocynaceae @Arachis @Aronia @Artemisia @Artemisis @Asteraceae @Bách lí hương @bacha @Bignoniaceae @Brassicaceae @Cà rốt @Cải @Campanulaceae @Camquy @Caprifoliaceae @Caragana @Carrot @Celosia @Citrullus @Cornaceae @Cucumis @Cucurbita @Đậu @Daucus @Eggplant @Ericaceae @F1 @Fabaceae @Glycine @Haemodoraceae @hatgiongcarot @hatgiongdau @HatGiongHoa @Hoa Chuông @Lamiaceae @Lathyrus @Malva @Melon @Mentha @Monarda @Oregano @Origanum @Ớt @Papaver @Passiflora @Phaseolus @Physalis @Pimpinella @Rosaceae @Solanaceae @Strelitzia @Thachnam @Tomato @Valeriana @Vicia @Vigna @Withania &docdao # #Actinidiaceae #Amaryllidaceae #Asteraceae #Bacha #Baubi #Carrot #CayAnTrai #caybatmoi #Caycanh #caygiavi #Câygiavi #caylaunam #CayThuoc #caytihon #Congcu #Dau #dayleo #docla #F1 #Fabaceae #giavi #giongcaytrong #hatgiong #hatgiongbaubi #hatgiongcachua #hatgiongdau #hatgionghoa #hatgiongrau #hiemla #hoa #HoBacHa #hocai #hocuc #Hương liệu #kythuattrong #Lamiaceae #lamvuon #Melon #Mentha #nhaptuMy #quyhiemla #Ranunculaceae #Rau #raucuqua #Solanum #thaoduoc #thitruong #Thực phẩm #thucpham #thucphamchucnang #tintuc #trangtri #trathaoduoc #Trị bệnh #tribenh #trongcay #xuongrong +Apiaceae +Bí +Cải +Đậu +Daucus +Kale +Pumpkin +Squash +Trifolium 2015 ACH00151 Achillea millefolium Acmella oleracea ACT00087 Actinidia chinensis Aeonium AGA00059 Agastache Agastache #hatgionghoa Agastache nepetoides Ageratum houstonianum AKE00091 Akebia quinata ALA00094 Alangium platanifolium ALC00136 Alchemilla mollis Alexandria Squash ALL00069 Allium Allium Schoenoprasum Ẩm thực Amaranthaceae Ammi Dara Amorphophallus Amorphophallus Bulbifer An toàn thực phẩm Anh đào ANI00089 Anigozanthos flavidus Apocynaceae APPLE GOURD Apple of Sodom ARA00097 Arachis hypogaea Arava ARO00088 Aronia melanocarpa ART00095 ART00140 Artemisia dracunculus Artemisia vulgaris Artemisis absinthium Asclepias Asclepias curassavica Ashwagandha AST00170 Asteraceae Astragalus membranaceus Bạc Hà Bạc hà á Bạc hà Âu Bạc hà chanh Bạc hà đốm bạc hà nhật bản Bạc hà núi Bạc hà núi Hairy Bài hương bài hương đại Balsam Impatiens Bảo thạch Ba tư Bầu Bầu bí Bầu Chim Cánh Cụt Bầu Con Vụ bầu hồ lô Bầu Khổng Lồ Bầu Rắn Bầu táo Bầu Thiên Nga Sọc Bầu Tổ Chim Bean Bee Balm BeeBalm Bells of Ireland Bells-of-Ireland bệnh sốt rét Beramot BET00054 BET100054 Beta Beta vulgaris Bí Bí chuối hồng bí đao Bí Hooligan Bí khổng lồ Bí Khủng Bí Khủng Dill's Atlantcic Bí lớn Big Moose bí mì Ý Bí ngòi Bí Ngòi Bí ngồi Bí ngòi Alexandria Bí ngón tay Bí Porcelain Doll Bí quyết làm giàu Bí rợ Bí rợ da ếch Bí rợ dài Naples Bí Spaghetti Tivoli Bí tam giác Bí tí hon Bí xanh Jarrahdale Big Moose Pumpkin Bình tử thảo Bird-of-paradise bird's nest Birdhouse Gourd bishop's lace Black Cherry Tomato Black Chokeberry Black Cumin Bladderworts Bliss Pumpkin Blog Bloomsdale Longstanding Blue Coco Pole Bean blue daisy Bồ công anh bơ sáp Bông móng tay Bóng nước Bonsai BOR00144 Borago Officinalis Bowl Lettuce BRA00133 Brassica oleracea bưởi BUSHEL GOURD Cà Cà chua Cà Chua cà chua anh đào Cà chua anh đào đen cà chua bi cà chua Cherry Cà chua ngũ sắc Cà chua Pozzano Cà Chua Xanh cà phê Cà Phê Chè Cà rốt Cà rốt dại Cà rốt Hercules cà tím Cà tím cà tím Casper Cà tím Suraj cá tràu đen Cải cải bắp Cải bó xôi cải Brussels cải cầu vồng Cải xoăn tím Cải xoong Calamintha Calamintha grandiflora Calamintha nepeta cẩm quỳ Cân điện tử cần tây Canada Cấp tính tử CAP00080 Jalapeno Early Capsicum CAR00077 CAR00098 Caragana arborescens Caraway Carnivorous Carrot Seed Atlas Carum Carum carvi Casper Catmint Catnip Catswor Câu kỷ tử CAVEMANS CLUB Lagenaria Cây ăn Quả cây ăn trái cây anit cây bài hương cây bắt mồi cây bông tai Cây Carum Cây Chúc Cây đầu rồng Cây đầu rồng nhỏ Cây Đầu Rồng Xanh Cây gia vị cây giống Cây gọng vó Cây hằng năm Cây kế sữa Cây Kiwi Cây lâu năm Cây Lúa Cây nắp ấm cây ngô thi cây quế Cây Thuốc Cây Trường sinh Celosia Tornado chamomilla Chân kanguru đỏ CHĂN NUÔI Châu chấu chè Cherry Cherry Tomato chi Bông tay Chi Việt quất Chia Chicory Chives Grolau Chocolate Vine Chokeberry chống muỗi Chữa bệnh chữa ho Chùm ớt Chuối rẻ quạt chuối tài lộc Cichorium intybus CIT00166 Citrullus lanatus Cỏ Cỏ ba lá đỏ cỏ cà ri Có hương thơm Cỏ thi Cỏ xạ hương COD00135 Codonopsis pilosula Common Thyme Common Wormwood Công Cụ Công Nghệ Contact Us Corn Poppy Cow's Udder Crassulaceae củ cải đường củ cải khổng lồ Củ nén Cúc Cúc áo hoa vàng Cúc Bạc Hà Cúc Bellis Cúc nút áo Cúc Vạn diệp Cúc Vạn Thọ Châu Phi.Hoa Cúc CUC00109 CUC00115 CUC00121 CUC00122 CUC00126 CUC00127 CUC00129 CUC00132 CUC00160 CUC00162 CUC00163 CUC00164 CUC00165 CUC00167 Cucamelon Cucumber Cucumis melo Cucumis sativus Cucurbita Cucurbita maxima Cucurbita moschata Cucurbita moschata CUC00130 Cucurbita pepo Cucurbita pepo CUC00124 Cucurbitaceae Curculigo orchioides Gaertn Cửu Lý Hương CYN00149 Cynara cardunculus Dạ yến thảo Đặc Biệt DANCING GOURD Đảng sâm Đào ruột xanh đậu Đậu Đậu Âm Dương Calypso Đậu biếc Đậu biếc Lavender Đậu Cherokee Wax Đậu dải Đậu dải mắt đen California Đậu Hoà Lan đau khớp Đậu Lam Siberian Đậu nành Đậu nành Đậu nành envy Đậu nành Shirofumi Đậu nành Tankuro Đậu ngự Đậu ngự đỏ Dark Red Đậu ngự Jackson Wonder Đậu ngự phấn hồng Scarlet Đậu phộng Đen Đậu que Đậu que lùn Taylor Đậu que tím Đầu Rồng Xanh Đậu tằm Dâu Tây DAU00074 Daucus Daucus carota Daucus carota var.White Satin Carrot .#F1 Dây Leo Dây leo Chocolate Dền Dill's Atlantic Giant Dinh Dưỡng DIP00075 Diplotaxis Diplotaxis tenuifolia dó bầu Dondo Blue Ageratum Đồng bằng Sông Cửu Long Double Purple Pirouette DRA00066 Dracocephalum Dracocephalum grandiflorum Dracocephalum nutans Dracocephalum peregrinum dragonhead Drosera Drosera Filiformis Dưa chuột Dưa chuột Boothbys Dưa chuột Chanh Dưa gang Dưa hấu Dưa hấu nhỏ Mexico Dưa hấu Saskatchewan Dưa lưới Dưa lưới Hannah’s Choice Dưa lưới Sensation.Sensational Melon Dứa ngô Dưa vàng Dương cam Cúc Dương đào Dương kỳ thảo Eastern Prickly Pear Cactus Eggplant El Nino Eteckcity F1 Featured Fenugreek Feverfew Five-Spot FRA00147 Fragaria ananassa gạo Garden thyme German Chamomile Gia vị Giống giống cây trồng Giống Hiếm giống lúa GLY00099 GLY00100 GLY00158 GLY00159 Glycine max Goji Goji Berries Goji Berry GOURD Gourd Baby Bottle Gourd Yugoslavian Fingers gout Greek Oregano Hạ khô thảo Hằng năm hành tăm Hành trắng Hạt Chia Hạt Giống Hạt giống Bầu Bí Hạt giống bí Hạt giống cà chua Hạt giống chất lượng Hạt giống Đậu Hạt giống Hoa Hạt Giống Hoa Hạt Giống Rau Hạt Giống Rau Quả Hạt Giống Thảo Mộc Hạt giống Tí Hon Hạt Methi HealthWorks HERB Highbush Blueberry Himalayan Honeysuckle Hình ảnh họ Bạc hà Họ Bạc hà Họ Bầu bi Họ Bầu bí Họ Bầu Bí Họ Cà Họ Cúc Họ Đậu họ La bố ma Họ Lạc Tiên Họ Mao lương Họ Mồ hôi Họ Ráy Họ Thạch nam Hoa hoa chim thiên đường Hoa Chuông Hoa Cỏ xanh Hoa Cúc Hoa cúc Đức Hoa Hồng Hoa kim cương hoa lạ Hoa Lady's Mantle Hoa mào gà Hoa mắt xanh Hoa môi Hoa Oải Hương Hoa Phượng tiên Hoa Thiên điểu Hoa Thơm Cỏ Lạ Hoa tình yêu Nigella hoắc hương Hoàng Kỳ hồi Hooligan Pumpkin HorseMint Horseradish húng bạc hà húng cay húng quế Húng quế́ hương liệu hương thảo Hương Thảo Châu Âu huyết áp Huyết bì thảo Hybrid Hydrofarm HYS00143 Hyssop Hyssopus officinalis Impatiens JAC00093 Jacaranda mimosifolia Japanese Jill-Be-Little Kim Ngân Kinh Giới Hy Lạp Kinh Giới Tây Kinh nghiệm Kiwi Kỹ thuật trồng Kỹ thuật trồng cây bầu kỹ thuật trồng hoa lạc Lạc tiên hoa đỏ lạc tiên hoa tía Lactuca Lactuca sativa Lagenaria Lagenaria siceraria làm cảnh làm đẹp Làm Vườn lành vết thương LAT00116 LAT00118 Lathyrus odoratus LAV00078 LAV00079 Lavandula Lavandula angustifolia Lavandula augustifolia LAVENDER Lavender Munstead Lavender English Lemon Basil LEY00090 Leycesteria formosa Loa kèn đỏ Love in a Mist lúa lúa Nhật Lưu ly LYC00084 Lycium Lycium chinense mã đề Malva sylvestris Mammoth Red Clover mãng cầu xiêm măng tây Măng tây xanh Mao lương Marigold Marsh Woundwort mật ong MAT00056 Matricaria chamomilla máy đo độ ẩm Melothria scabra MEN00081 Mentha × piperita Mentha arvensis meridian fennel Mexican Mint Milk Thistle milkweed Mini Plant Mint MOL00055 Moluccella Molucella laevis Món ăn bài thuốc MON00045 MON00061 Monarda Monarda bradburiana Monarda citriodora Monarda media Monarda punctata Mountain Mint Mua hạt giống MƯỚP mỹ phẩm Nắc nẻ Nắp ấm Nasturtium Nasturtium officinale Nature's Bounty NEM00148 Nemophila maculata Nén Nepenthes Nepenthes Albomarginata Nepeta Nepeta cataria New 2015 Ngải Ngải cứu Ngải đắng Ngải thơm Nhà gieo hạt Hydrofarm nhà phố nhập khẩu từ Mỹ Nhập khẩu từ USA Nhập từ Canada Nhập từ Thái Lan nhập từ USA Nhiệt đới nho nhũ hương NIG00053 Nigella Nigella Damascena Nigella sativa nipple fruit No Poo Nodding DragonHead Nông dân làm giàu northern pitcher Nữ lang Nước ép NUÔI NHÍM Nutiva Oải hương OIL Omega Open-Pollinated Opuntia Opuntia humifusa Organic ORI00137 ORI00138 Origanum heracleoticum Origanum majoran Ớt ngắn ngày Jalapeno ( Capsicum Annuum PAP00117 Papaver rhoeas Passiflora alata Passiflora incarnata Pea PENGUIN GOURD Peppermint Persian cumin Petunia PHA00102 PHA00103 PHA00104 PHA00105 PHA00153 PHA00154 PHA00155 PHA00156 PHA00157 Phaseolus Phaseolus lunatus Phaseolus vulgaris phong luân phúc bồn tử Phượng tím PHY00052 PHY00169 Physalis Physalis ixocarpa Physalis pruinosa PIM00142 Pimpinella anisum Pineapple Tomatillo Pink Banana Winter Squash Pistacia lentiscus Pisum Pisum sativum Poor Man’s Ginseng Prizewinner PRU00060 Prunella Prunella vulgaris Pumpkin Pumpkin Baby Bear Pumpkin Prizewinner Purple Bergamot purple pitcher Pycnanthemum Pycnanthemum pilosum Pycnanthemum verticillatum Pycnanthemum virginianum Queen Anne's lace Queen's Bird-of Paradise Queen's Bird-of-Paradise Quỷ xuy tiêu quýt quýt đường Rau ăn lá Rau Bina Rau ca đông rau chân vịt rau củ quả Rau diếp rau diếp xoăn rau gia vị Rau húng Rau Quả Rau rocket Rau Rocket lưỡi rồng Red Red Kangaroo Paw Red Passion Flower Romano Purpiat Bean ROS00051 Rosemary Rosmarinus officinalis Royal Burgundy Bus RƯỢU THUỐC RUT00150 Ruta graveolens Salad Salvia Salvia hispanica Sâm Ấn Độ Sâm cau Sarracenia Sarracenia Purpurea Satureja hortensis Scarlet Kale Sen siêu thực phẩm Silybum Silybum marianum SNAKE GOURD SOL00001 SOL00114 SOL00125 Solanaceae Solanum Solanum lycopersicum Solanum Mammosum Solanum melongena Sơn thù du Spaghetti Squash Spinacia Spinacia oleracea Spotted Bee Balm Squash Blue Hubbard Standard STA00064 STA00065 Stachys Stachys byzantina Stachys coccinea Stachys palustris STR00092 Strelitzia reginae Striped Toga Eggplan Sữa chua Sức Khỏe Summer Ball Hybrid Pumpkin Summer Savory Summer Squash Superfood Suraj Eggplant Sweet Majoram Sweet Pea tác hại của hóa chất TAG00050 TAG00172 Tagetes erecta Tagetes Lucida Tanacetum Tanacetum parthenium thân thảo thanh hao Thảo Dược Thảo Mộc Thì là Ba tư Thì Là Đen thị trường Thiên điểu Thôi chanh lá tiêu huyền Thực phẩm thực phẩm sạch thuốc lợi tiểu thuốc thảo dược Thủy tô Thủy tô tai cừu Thủy tô tía THY00082 Thymus vulgaris tía tô đất tien tiên mao tiểu hồi tiểu hồi hương Tin ành Tin tức Tinh Dầu Hoa titty fruit Tivoli Tỏi Tomatillo Tomato Tomato Pozzano F1 Organic Tomato White Cherry Toothache Plant Tốt Cho Sức Khỏe Trà thảo dược trà thảo mộc trang trí Trang trí Treated Seeds Trị Bệnh TRI00131 Triamble Trichosanthes Trichosanthes cucumerina Trifolium pratense Trigonella Trồng Trồng Cây trồng dâu Trồng Rau trồng sa kê Trồng Trọt Tropical milkweed True Watercress trứng gà Tử đằng Nhật bản Umiwe Utricularia Alpina VAC00086 Vaccinium corymbosum VAL00139 Valeriana officinalis Vanilla Marigold VIC00106 Vicia faba viêm khí quản Việt quất Việt quất xanh VIG00107 Vigna unguiculata Virginia mountain mint Vitamin Viva Labs Voodoo Lily vú sữa White White Satin wild carrot Windowsill Chives Windsor Fava Bean WIS00085 Wisteria Wisteria floribunda WIT00134 Withania somnifera Xạ hương Xạ hương cam Xạ hương đốm Xà lách Xương rồng Yellow Giant Hyssop Zucchini
© 2014 Nong Thon Viet